Chăm sóc bà mẹ và trẻ sơ sinh ngày đầu sau đẻ

16/11/2012 at 6:21 sáng Để lại bình luận

Hướng dẫn quốc gia về các dịch vụ chăm sóc sức khoẻ sinh sản-Bộ Y tế, 2009

Tuyến áp dụng: Tất cả các tuyến.

Người thực hiện: Tất cả cán bộ y tế và y tế thôn bản/cô đỡ thôn bản trực tiếp chăm sóc cho bà mẹ và sơ sinh khi đẻ.

1. Theo dõi – chăm sóc trong 2 giờ đầu.

Cho mẹ Cho con
– Sản phụ vẫn nằm ở phòng đẻ.

– Nếu mẹ và con đều bình thường, ngay lúc này có thể cho con nằm cạnh mẹ và hướng dẫn bà mẹ cách cho con bú.

Theo dõi:

Thể trạng, mạch, huyết áp, co hồi tử cung, ra máu tại các thời điểm 15 phút, 30 phút, 45 phút, 60 phút, 90 phút và 120 phút.

– Bảo đảm trẻ thở được bình thường: ngay khi đỡ trẻ ra, hơi nghiêng đầu trẻ để dãi dớt dễ chảy ra ngoài. Nếu có biểu hiện ngạt, phải xử trí cấp cứu ngay..

– Giữ ấm: nhiệt độ phòng từ 26oC – 28oC, không có gió lùa. Luôn để trẻ nằm với mẹ, tốt nhất là đặt trẻ tiếp xúc da kề da trên ngực mẹ. Mặc ấm, đội mũ. Không tắm cho trẻ trước 6 giờ sau đẻ.

– Cho bú mẹ ngay trong vòng 1 giờ đầu sau đẻ. Không cho bất cứ thức ăn, nước uống nào khác.

– Thực hiện chăm sóc thường qui: khám toàn thân, chăm sóc rốn, mắt, tiêm vitamin K1, tiêm vaccin viêm gan B và BCG.

Theo dõi:

– Ngay khi đẻ ra: chỉ số Apgar phút thứ 1, thứ 5 và thứ 10.

– Toàn trạng: thở, màu sắc da, thân nhiệt, tiêu hóa: 15 – 20 phút trong 2 giờ đầu.

Lưu ý: khi theo dõi/chăm sóc mẹ và con phải đảm bảo vệ sinh ở mức tối đa:

– Rửa tay nước sạch và xà phòng trước và sau mỗi lần chăm sóc.

– Dụng cụ chăm sóc phải vô khuẩn, không dùng chung cho các sản phụ hoặc trẻ sơ sinh khác.

– Tã, áo, khăn, đồ dùng cho mẹ và con phải khô, sạch.

Một số tình huống bất thường có thể xảy ra và cách xử trí

Cho mẹ Cho con
Phát hiện Xử trí Phát hiện Xử trí
Mạch nhanh trên 90 lần/phút. Kiểm tra ngay HA, cầu an toàn, ra máu. Khó thở, ngừng thở, tím tái, cơ mềm nhẽo. Hồi sức thở – hồi sức tim – chuyển tuyến.
HA hạ (tối đa < 90=””> Xử trí choáng sản khoa. Trẻ bị lạnh hoặc phòng lạnh. Ủ ấm, cho trẻ nằm tiếp xúc da kề da với mẹ, sưởi ấm với phương tiện sẵn có.
Tăng HA (tối đa > 140, hoặc tăng 30 mmHg; tối thiểu > 90 hoặc tăng 15 mmHg so với trước. Xử trí tiền sản giật. Chảy máu rốn. Làm rốn lại.
Tử cung mềm, cao trên rốn. Xử trí đờ tử cung.
Chảy máu trên 250 ml và vẫn tiếp tục ra. Xử trí băng huyết sau đẻ.
Rách âm đạo, tầng sinh môn. Sắp xếp để khâu lại.
Khối máu tụ. Theo dõi để quyết định xử trí hoặc chuyển tuyến (nếu ở xã).

2. Theo dõi từ giờ thứ ba đến hết ngày đầu.

Cho mẹ Cho con
– Đưa mẹ và con về phòng, theo dõi các nội dung như trên 1 giờ/lần.

– Mẹ có băng vệ sinh sạch, đủ thấm.

– Giúp mẹ ăn uống và ngủ yên.

– Cho mẹ vận động sớm sau đẻ 6 giờ.

– Hướng dẫn mẹ cho con bú sớm và đúng cách.

– Hướng dẫn mẹ cách chăm sóc con, theo dõi chảy máu rốn.

– Hướng dẫn mẹ và gia đình (bố) biết chăm sóc và phát hiện các dấu hiệu bất thường.

– Yêu cầu gọi ngay nhân viên y tế khi mẹ chảy máu nhiều, đau bụng tăng, nhức đầu, chóng mặt, hoa mắt.

Theo dõi từ giờ thứ 7:

Toàn trạng, co hồi tử cung (rắn – tròn), băng vệ sinh (kiểm tra lượng máu mất)

Theo dõi trẻ 1 giờ/1 lần:

– Luôn để con nằm cạnh mẹ, chú ý giữ ấm cho trẻ

– Cho bú mẹ hoàn toàn

– Hướng dẫn bà mẹ nhận biết các dấu hiệu bất thường cần gọi ngay nhân viên y tế: trẻ bỏ bú, không thở, tím tái, chảy máu rốn.

Theo dõi từ giờ thứ 7:

Theo dõi trẻ 6 giờ/lần

Toàn trạng: thở (có khó thở?), màu sắc da (có tím tái? có vàng không? sờ có lạnh không?), rốn (có chảy máu?), tiêu hóa, bú mẹ: có bú mẹ được không? đã ỉa phân su chưa?).

Một số tình huống bất thường có thể xảy ra và cách xử trí

Cho mẹ

Phát hiện Xử trí
– Tử cung mềm, cao quá rốn.

– Băng vệ sinh thấm ướt máu sau 1 giờ.

– Xoa bóp tử cung, ấn đáy lấy máu cục.

– Tiêm thuốc co tử cung (10 đv oxytocin).

– Kiểm tra, xử trí theo bài “Chảy máu sau đẻ”.

Cho con

Phát hiện Xử trí
Chưa bú mẹ hoặc khó khăn khi cho con bú. Hướng dẫn bà mẹ cách cho con bú
Trẻ lạnh hoặc phòng lạnh. – Ủ ấm cho trẻ: cho trẻ nằm tiếp xúc da kề da với mẹ, mặc thêm áo, đắp thêm chăn…

– Làm ấm phòng.

Khó thở, tím tái Xử trí cấp cứu (xem bài “Xử trí suy hô hấp”).
Chảy máu rốn. Làm lại rốn. Nếu vẫn chảy máu, không tìm được nguyên nhân, mời hội chẩn hoặc chuyển tuyến trên
Không có phân su. Kiểm tra hậu môn: nếu phát hiện “không hậu môn”, mời hội chẩn ngoại khoa hoặc chuyển tuyến
Không đái Kiểm tra xem trẻ có được bú đủ không? Nếu không tìm thấy nguyên nhân, mời hội chẩn hoặc chuyển tuyến
Vàng da Điều trị ngay hoặc chuyển tuyến

Bs Nguyễn Thế Lập, theo Hướng dẫn quốc gia về các DVCSSKSS, Bộ Y tế

Entry filed under: Uncategorized. Tags: .

Cắt và khâu tầng sinh môn Tư vấn cho sản phụ trong chuyển dạ và ngay sau đẻ

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

Trackback this post  |  Subscribe to the comments via RSS Feed


Liên kết hữu ích


%d bloggers like this: